Một chiếc cúc áo Chanel cũ được tháo khỏi chiếc áo khoác vintage, hoăc một khóa thắt lưng mang biểu tượng hai chữ C lồng vào nhau có thể được kết hợp với các phụ kiện để tạo thành những món đồ trang sức mới được nhiều người săn đón. Những sản phẩm như vậy được gọi là hàng “upcycling” – tái chế nâng cấp từ những món đồ xa xỉ đã qua sử dụng. Với xu hướng thời trang bền vững và kinh tế tuần hoàn trong những năm gần đây, những sản phẩm upcycling xuất hiện ngày càng nhiều trên thị trường.

Nhưng đến tháng 5/2026, một phán quyết của Tòa án Tư pháp Paris đã khiến ngành thời trang phải nhìn lại tính hợp pháp của hoạt động tái chế này. Trong vụ kiện giữa Chanel và Kamad Reworked, tòa án khẳng định rằng việc sử dụng các chi tiết mang nhãn hiệu Chanel để tạo ra một sản phẩm hoàn toàn mới không được coi là hợp pháp chỉ vì các chi tiết đó bắt nguồn từ hàng hóa chính hãng. Đây là dấu mốc quan trọng trong việc xác định giới hạn của hoạt động tái chế nâng cấp trong ngành hàng xa xỉ.

Trong bối cảnh ngành thời trang chịu áp lực ngày càng lớn về phát triển bền vững, tái chế nâng cấp (upcycling) được xem là một giải pháp giúp kéo dài vòng đời của sản phẩm. Khác với tái chế truyền thống (recycling), vốn phá hủy vật liệu cũ để tạo ra sản phẩm mới, tái chế nâng cấp giữ nguyên hình dáng ban đầu của sản phẩm hoặc linh kiện đã tồn tại để tạo nên sản phẩm mới có giá trị sử dụng hoặc giá trị thẩm mỹ cao hơn.

Không ít thương hiệu nhỏ trên thế giới đã xây dựng mô hình kinh doanh dựa trên tái chế nâng cấp. Họ mua lại túi xách, khăn lụa, quần áo hoặc phụ kiện hàng hiệu đã qua sử dụng, sau đó tháo rời các chi tiết đặc trưng như cúc áo, khóa kéo, khóa thắt lưng hay miếng kim loại gắn logo để chế tạo thành trang sức hoặc phụ kiện mới.

Điểm hấp dẫn của mô hình này nằm ở việc sản phẩm vừa mang yếu tố “xanh”, vừa giữ được sức hút từ những biểu tượng thời trang nổi tiếng. Tuy nhiên, nhiều người cũng thắc mắc việc tái sử dụng các sản phẩm mang nhãn hiệu nổi tiếng như vậy có phải là hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Đây cũng là vấn đề trọng tâm của vụ kiện giữa hãng thời trang nổi tiếng Chanel và Kamad Reworked. Trong đó, Kamad Reworked là một doanh nghiệp được thành lập năm 2021 ở Pháp, chuyên kinh doanh các sản phẩm thời trang và trang sức theo mô hình tái chế nâng cấp.

Doanh nghiệp này bán nhiều mẫu vòng cổ, vòng tay, hoa tai, dây xích thắt lưng… được giới thiệu là chế tác từ các phụ kiện Chanel chính hãng như cúc áo hoặc khóa thắt lưng cũ. Trên nhiều sản phẩm vẫn xuất hiện biểu tượng hai chữ “CC” lồng vào nhau, nhãn hiệu “Chanel” hoặc “Coco” đã được Chanel đăng ký bảo hộ.

Trong giai đoạn 2023-2024, Chanel nhiều lần tiến hành mua mẫu sản phẩm tại cửa hàng cũng như trên website của Kamad Reworked nhằm thu thập chứng cứ. Hãng cũng gửi thư yêu cầu Kamad Reworked chấm dứt hành vi sử dụng kể trên nhưng không hiệu quả, nên quyết định khởi kiện tại Tòa án Tư pháp Paris vào đầu năm 2025.

Chanel cho rằng Kamad Reworked đang sử dụng trực tiếp các nhãn hiệu đã được bảo hộ của mình trên các sản phẩm tái chế. Trong mắt người tiêu dùng, dấu hiệu nổi bật nhất trên sản phẩm vẫn là biểu tượng hai chữ C lồng vào nhau hoặc chữ “Chanel”, chứ không phải tên của Kamad Reworked. Trong khi đó, chức năng cốt lõi của nhãn hiệu là chỉ dẫn nguồn gốc thương mại của hàng hóa. Nếu các dấu hiệu này tiếp tục xuất hiện ở vị trí dễ nhận biết trên sản phẩm mới, người tiêu dùng hoàn toàn có thể tin rằng sản phẩm có mối liên hệ với Chanel.

Tuy nhiên, theo nguyên tắc cạn quyền, khi chủ sở hữu quyền đối với nhãn hiệu đưa sản phẩm chính hãng mang nhãn hiệu ra thị trường, họ không còn quyền ngăn cấm việc mua đi bán lại, lưu thông hoặc phân phối sản phẩm đó. Đây là cơ sở pháp lý giúp thị trường hàng hiệu đã qua sử dụng phát triển mạnh trong nhiều năm qua.

Dù vậy, Chanel cho rằng nguyên tắc cạn quyền chỉ áp dụng đối với việc lưu thông lại chính hàng hóa đã được bán ra, chứ không áp dụng với trường hợp sản phẩm bị tháo rời, biến đổi đáng kể rồi kết hợp với các linh kiện khác để tạo thành một hàng hóa hoàn toàn mới. Chẳng hạn, khi chiếc cúc áo Chanel không còn nằm trên chiếc áo khoác mà trở thành mặt dây chuyền, bản chất thương mại của sản phẩm đã thay đổi hoàn toàn. Khi đó, chủ sở hữu nhãn hiệu vẫn có quyền phản đối việc khai thác sản phẩm mang nhãn hiệu của mình.

Ngoài hành vi sử dụng kể trên, Chanel cho rằng Kamad Reworked còn cố ý gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng khi sử dụng “Giấy chứng nhận tính xác thực” (Certificate of Authenticity) cho các sản phẩm bán ra. Theo nguyên đơn, điều này khiến người tiêu dùng tin rằng việc sử dụng sản phẩm tái chế mang nhãn hiệu Chanel của bị đơn là hợp pháp.

Trước những lập luận này, Kamad Reworked khẳng định đã sử dụng các chi tiết Chanel có nguồn gốc từ hàng hóa đã qua sử dụng để tạo ra những thiết kế hoàn toàn mới bằng công sức và ý tưởng sáng tạo của mình. Trên website, Kamad Reworked cũng nhiều lần nhấn mạnh rằng đây là các sản phẩm độc lập, không có bất kỳ mối liên hệ thương mại nào với Chanel.

Cuối cùng, phán quyết của Tòa án Tư pháp Paris đã nghiêng về phía bảo vệ nhãn hiệu nổi tiếng. Theo nhận định của Tòa án, các phụ kiện mang dấu hiệu Chanel đã không còn được bán dưới dạng sản phẩm ban đầu. Chúng được tháo rời khỏi sản phẩm gốc, sau đó được kết hợp với những vật liệu khác để tạo thành dây chuyền, vòng tay hay hoa tai,  hoàn toàn khác với mục đích thương mại của sản phẩm gốc. Do vậy, ngay cả khi các vật liệu này có nguồn gốc từ hàng chính hãng, nguyên tắc cạn quyền cũng không thể áp dụng trong trường hợp này.

Hơn nữa, người tiêu dùng thường nhận biết sản phẩm thông qua dấu hiệu nổi bật nhất xuất hiện trên hàng hóa. Trong trường hợp này, biểu tượng hai chữ C lồng vào nhau vẫn là yếu tố thị giác chủ đạo. Tên thương hiệu “Kamad Reworked” chỉ được khắc ở mặt sau hoặc xuất hiện với kích thước nhỏ trên website, gần như không thể làm thay đổi nhận thức ban đầu của khách hàng.

Thậm chí, Tòa án cho rằng việc Kamad Reworked nhấn mạnh đây là các sản phẩm độc lập được tạo ra từ các chi tiết Chanel đã qua sử dụng và không có mối liên hệ với thương hiệu gốc chẳng mấy ý nghĩa với khách hàng. Thậm chí tuyên bố này có thể làm gia tăng sự liên tưởng giữa sản phẩm của Kamad Reworked và thương hiệu Chanel.

Tương tự, việc cung cấp “Giấy chứng nhận tính xác thực” cho mỗi sản phẩm bán ra của Kamad Reworked cũng bị coi là gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng. Cụ thể, giấy chứng nhận khẳng định sản phẩm được tạo ra từ các vật liệu, chi tiết “xác thực” và là “tác phẩm gốc” của Kamad Reworked. Tòa án cho rằng cách diễn đạt này có thể khiến người tiêu dùng hiểu rằng việc thương mại hóa sản phẩm đã được Chanel cho phép trong khi thực tế ngược lại.

Cuối cùng, Kamad Reworked bị buộc chấm dứt hành vi xâm phạm, tiêu hủy các sản phẩm vi phạm, cung cấp số liệu kinh doanh để phục vụ việc xác định thiệt hại và tạm thời phải thanh toán cho Chanel khoản tiền 75.000 euro trong khi chờ xác định mức bồi thường cuối cùng.

Có thể thấy, phán quyết của Tòa án Paris đã vạch ra một ranh giới rõ ràng hơn về quyền sở hữu trí tuệ khi tái chế các sản phẩm thời trang. Trong đó, việc sáng tạo từ sản phẩm cũ không đồng nghĩa với quyền tự do khai thác nhãn hiệu của người khác.

Ở góc độ rộng hơn, vụ kiện còn thể hiện một thách thức lớn trong nền kinh tế tuần hoàn. Dù nhiều nơi khuyến khích tái chế sản phẩm thời trang song hoạt động này không thể tách rời hệ thống bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ. Nếu giá trị thương mại của sản phẩm tái chế chủ yếu đến từ sức hút của một nhãn hiệu nổi tiếng, quyền của chủ sở hữu nhãn hiệu vẫn là yếu tố được pháp luật ưu tiên bảo vệ.

Tài liệu tham khảo:

1. Charles, I. (2026) Upcycling defence falls short in Chanel trademark dispute. Managing Intellectual Property.

2. Firsh (2026) IP News – Trademarks: Upcycling and counterfeiting: caution regarding the use of distinctive signs protected by IP Law.

3. Gillet, E. (2026) Upcycling and Trade Mark Law: The Chanel v. Kamad Reworked Decision. IP Twins.